Atrakcje turystyczne Islandii związane z wulkanami – przewodnik po ognistym sercu wyspy

Islandia, nazywana krainą ognia i lodu, to miejsce, gdzie żywioły spotykają się w spektakularny sposób. Aktywne wulkany, gorące źródła, gejzery i pola lawowe tworzą krajobraz, który wydaje się pochodzić z innej planety. Na wyspie znajduje się ponad 130 wulkanów, z czego około 30 wykazuje aktywność [1]. Te geologiczne giganty nie tylko kształtują fizyczny krajobraz Islandii, ale również stanowią jedne z najciekawszych atrakcji turystycznych tego kraju. W tym przewodniku zabierzemy Cię w podróż po najważniejszych wulkanicznych cudach Islandii, które koniecznie musisz zobaczyć na własne oczy.

Dlaczego na Islandii jest tak wiele wulkanów?

Wyjątkowa aktywność wulkaniczna Islandii wynika z jej położenia geograficznego. Wyspa znajduje się dokładnie na Grzbiecie Śródatlantyckim, gdzie płyta północnoamerykańska i euroazjatycka oddalają się od siebie w tempie około 2,5 cm rocznie [2]. To rozsuwanie się płyt tektonicznych powoduje, że magma z głębi Ziemi może łatwiej przedostawać się na powierzchnię. Dodatkowo, Islandia leży nad tzw. plamą gorąca (hot spot), czyli miejscem, gdzie gorąca materia z płaszcza Ziemi wznosi się ku powierzchni.

Ta kombinacja czynników sprawia, że Islandia jest jednym z najbardziej aktywnych wulkanicznie miejsc na świecie. Od czasu zasiedlenia wyspy w IX wieku, erupcje zdarzają się średnio co pięć lat [3]. Dzięki zaawansowanym systemom monitorowania, większość wybuchów wulkanów jest przewidywana z wyprzedzeniem, co pozwala na odpowiednie przygotowanie się i zapewnienie bezpieczeństwa zarówno mieszkańcom, jak i turystom.

Wulkan Hekla – brama do piekieł

Hekla to jeden z najbardziej znanych i aktywnych wulkanów Islandii. Mierzący 1491 m n.p.m. stratowulkan znajduje się około 115 km od Reykjaviku [1]. W średniowieczu był nazywany „bramą do piekieł” ze względu na częste i gwałtowne erupcje. Wierzono wówczas, że w jego wnętrzu znajdują się wrota do krainy potępionych, a krążące wokół kruki to dusze grzeszników [3].

Od czasu zasiedlenia Islandii, Hekla wybuchała ponad 20 razy, ostatnio w 2000 roku. Jej erupcje są nieprzewidywalne – czasem dzieli je zaledwie kilka lat, innym razem nawet ponad wiek. Naukowcy uważają, że wulkan może wybuchnąć w każdej chwili, dlatego jest stale monitorowany [2].

Jak dotrzeć do wulkanu Hekla?

Hekla jest stosunkowo łatwo dostępna dla turystów. Znajduje się w niezamieszkanym obszarze, co sprawia, że jej erupcje nie są szczególnie niebezpieczne dla ludzi. Wulkan jest doskonale widoczny z drogi, a osoby posiadające samochód terenowy mogą dojechać aż do jego podnóża [1]. Popularne są również zorganizowane wycieczki z Reykjaviku, które oferują przejazd pod wulkan i trekking na jego zbocza.

Wulkan Katla – potężna siła pod lodowcem

Katla to jeden z najniebezpieczniejszych wulkanów Islandii, ukryty pod lodowcem Mýrdalsjökull w południowej części wyspy. Jego kaldera ma imponujące wymiary – 10 km szerokości i jest pokryta warstwą lodu o grubości do 700 metrów [3]. Ta kombinacja lodu i magmy sprawia, że erupcje Katli są szczególnie niebezpieczne, gdyż powodują gwałtowne powodzie lodowcowe zwane jökulhlaups.

Wulkan wybucha średnio co 50-100 lat, a ostatnia znacząca erupcja miała miejsce w 1918 roku [3]. Oznacza to, że Katla jest już „spóźniona” ze swoim wybuchem, co budzi niepokój wśród naukowców. Mniejsze erupcje subglacjalne mogły występować w międzyczasie, ale nie przebiły się przez warstwę lodu.

Bezpieczeństwo i obserwacja Katli

Ze względu na potencjalne zagrożenie, obszar wokół Katli jest dokładnie monitorowany. Turyści mogą podziwiać lodowiec Mýrdalsjökull z bezpiecznej odległości, a bardziej doświadczeni mogą wziąć udział w wycieczkach po lodowcu z przewodnikiem. Popularne punkty widokowe znajdują się w okolicy miasteczka Vík í Mýrdal, które w przypadku erupcji byłoby zagrożone powodzią [2].

Eyjafjallajökull – wulkan, który zatrzymał lotnictwo

Eyjafjallajökull zyskał światową sławę w 2010 roku, kiedy jego erupcja sparaliżowała ruch lotniczy w Europie. Mimo trudnej do wymówienia nazwy, wulkan ten stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Islandii. Znajduje się on w południowej części wyspy i jest pokryty lodowcem, co podobnie jak w przypadku Katli, czyni jego erupcje bardziej niebezpiecznymi [1].

Wybuch z 2010 roku był stosunkowo niewielki w porównaniu z innymi islandzkimi erupcjami, jednak specyficzne warunki atmosferyczne spowodowały, że pył wulkaniczny rozprzestrzenił się nad znaczną częścią Europy. Doprowadziło to do odwołania około 100 tysięcy lotów i straty szacowane na miliardy euro [3].

Zwiedzanie okolic Eyjafjallajökull

Obecnie obszar wokół Eyjafjallajökull jest popularnym celem wycieczek. Turyści mogą podziwiać wulkan z drogi obwodowej (Ring Road) lub wybrać się na trekking po szlaku Fimmvörðuháls, który prowadzi między Eyjafjallajökull a sąsiednim wulkanem Mýrdalsjökull. Na trasie można zobaczyć kratery Magni i Móði, które powstały podczas erupcji w 2010 roku [3].

W miejscowości Þorvaldseyri, u podnóża wulkanu, znajduje się centrum dla zwiedzających, gdzie można obejrzeć film dokumentalny o erupcji i dowiedzieć się więcej o życiu w cieniu aktywnego wulkanu.

Gejzer Strokkur – spektakl natury co kilka minut

Strokkur to najbardziej aktywny gejzer Islandii i jedna z głównych atrakcji słynnego Złotego Kręgu. W przeciwieństwie do wulkanów, które mogą być uśpione przez dziesięciolecia, Strokkur zapewnia regularne widowisko, wyrzucając co 5-10 minut słup gorącej wody na wysokość około 30 metrów [1]. Ta niezawodność czyni go jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych związanych z aktywnością geotermalną na wyspie.

Strokkur znajduje się w dolinie Haukadalur, w pobliżu słynnego, ale obecnie nieaktywnego gejzeru Geysir, od którego pochodzi międzynarodowa nazwa tego zjawiska. Obszar ten jest pełen gorących źródeł, bulgoczących błotnych basenów i kolorowych formacji mineralnych [2].

Jak doświadczyć erupcji Strokkura?

Obserwacja erupcji Strokkura to niezapomniane przeżycie. Turyści mogą stanąć w bezpiecznej odległości od gejzeru i obserwować cały proces – od bulgotania wody, przez tworzenie się błękitnej bańki na powierzchni, aż po gwałtowny wyrzut słupa wody. Cały obszar geotermalny jest dostępny przez cały rok i jest dobrze przystosowany do przyjmowania turystów, z wyznaczonymi ścieżkami, punktami widokowymi i centrum informacyjnym [2].

Wodospad Dettifoss – potęga wody na wulkanicznym terenie

Dettifoss to najpotężniejszy wodospad w Europie, znajdujący się w północno-wschodniej Islandii, na rzece Jökulsá á Fjöllum, która jest zasilana wodą z lodowca Vatnajökull. Wodospad ma 100 metrów szerokości i 45 metrów wysokości, a ilość wody przepływającej przez niego każdej sekundy wynosi około 500 metrów sześciennych [2]. Ta imponująca siła natury jest ściśle związana z wulkaniczną aktywnością regionu.

Dettifoss znajduje się w kanionie Jökulsárgljúfur, który został utworzony przez potężne powodzie lodowcowe spowodowane erupcjami wulkanicznymi pod lodowcem. Cały obszar jest częścią Parku Narodowego Vatnajökull i prezentuje surowy, księżycowy krajobraz ukształtowany przez siły wulkaniczne [3].

Jak dotrzeć do Dettifoss?

Wodospad jest dostępny z obu stron kanionu. Wschodnia strona oferuje lepsze widoki i jest dostępna przez asfaltową drogę 862, podczas gdy zachodnia strona jest dostępna przez bardziej wymagającą drogę F862, która jest otwarta tylko w lecie i wymaga samochodu z napędem na cztery koła [2]. Z obu stron prowadzą krótkie szlaki piesze do punktów widokowych.

Hraunfossar – wodospady wypływające z pola lawowego

Hraunfossar to seria niezwykłych wodospadów w zachodniej Islandii, których nazwa oznacza „lawowe wodospady”. W przeciwieństwie do typowych wodospadów, woda w Hraunfossar nie spada z klifu, ale wypływa spod pola lawowego Hallmundarhraun na długości około 900 metrów, tworząc setki małych kaskad wpadających do rzeki Hvítá [3].

To fascynujące zjawisko jest bezpośrednim rezultatem wulkanicznej aktywności regionu. Pole lawowe Hallmundarhraun powstało w wyniku erupcji wulkanu pod lodowcem Langjökull około 1000 lat temu. Woda z topniejącego lodowca i opadów przesącza się przez porowatą lawę, by ostatecznie wypłynąć na powierzchnię w formie tych malowniczych wodospadów [2].

Zwiedzanie Hraunfossar

Hraunfossar znajduje się około 125 km od Reykjaviku i jest łatwo dostępny samochodem. Na miejscu znajdują się dobrze utrzymane ścieżki i platformy widokowe, które pozwalają podziwiać wodospady z różnych perspektyw. W pobliżu znajduje się również wodospad Barnafoss („Wodospad Dzieci”), związany z lokalną legendą, oraz jaskinia lawowa Víðgelmir, która jest jedną z największych na Islandii [3].

Najlepszy czas na odwiedzenie Hraunfossar to późna wiosna i lato, kiedy topniejący śnieg zwiększa przepływ wody, a okoliczna roślinność jest w pełnym rozkwicie, tworząc piękny kontrast z turkusową wodą i czarną lawą.

Kolorowe góry Islandii – wulkaniczne dzieła sztuki

Jednym z najbardziej zachwycających przejawów wulkanicznej aktywności Islandii są kolorowe góry, szczególnie te znajdujące się w regionie Landmannalaugar w centralnej części wyspy. Te niezwykłe formacje powstały w wyniku procesów wulkanicznych, które doprowadziły do powstania skał ryolitowych bogatych w różnorodne minerały [3].

Góry te zachwycają paletą kolorów – od czerwieni i pomarańczy, przez żółcie i zielenie, po błękity i fiolety. Te barwy są wynikiem obecności różnych minerałów i procesów utleniania, które zachodzą w skałach wulkanicznych. Obszar Landmannalaugar jest często nazywany „tęczowymi górami” i stanowi jeden z najbardziej fotografowanych krajobrazów Islandii [2].

Eksploracja kolorowych gór

Landmannalaugar jest dostępny głównie w miesiącach letnich (od czerwca do września), gdy drogi wysokogórskie są otwarte. Jest to punkt startowy słynnego szlaku trekkingowego Laugavegur, który prowadzi przez jedne z najbardziej spektakularnych wulkanicznych krajobrazów Islandii [3].

Na miejscu znajduje się pole kempingowe i schronisko, a także naturalne gorące źródła, w których można się wykąpać po dniu spędzonym na wędrówkach. Krótsze trasy piesze pozwalają na eksplorację najbliższych kolorowych wzgórz, takich jak Brennisteinsalda („Wzgórze Siarkowe”) czy Bláhnúkur („Niebieska Góra”) [2].

Þríhnúkagígur – jedyny wulkan, do którego wnętrza można wejść

Þríhnúkagígur (wymawiane „Thrihnukagigur”) to uśpiony wulkan położony około 20 km od Reykjaviku, który oferuje absolutnie unikatowe doświadczenie – możliwość zejścia do wnętrza komory magmowej. Jest to jedyne miejsce na świecie, gdzie turyści mogą wejść do pustej komory magmowej wulkanu [1].

Wulkan ostatni raz wybuchł około 4000 lat temu, a po erupcji magma nie zastygła w komorze, jak to zwykle bywa, ale odpłynęła, pozostawiając ogromną pustą przestrzeń. Komora ma około 120 metrów głębokości i jest tak duża, że zmieściłby się w niej Statua Wolności [3].

Jak zwiedzić wnętrze wulkanu?

Wycieczki do wnętrza Þríhnúkagígur są dostępne od maja do października i wymagają wcześniejszej rezerwacji. Zwiedzanie rozpoczyna się od 45-minutowego trekkingu do podstawy wulkanu, a następnie turyści są opuszczani do komory magmowej za pomocą windy górniczej [2].

Wnętrze wulkanu zachwyca intensywnymi kolorami ścian – czerwienią, żółcią i zielenią, które pochodzą od różnych minerałów zawartych w skale. Cała wycieczka trwa około 5-6 godzin i jest prowadzona przez doświadczonych przewodników, którzy dzielą się wiedzą na temat geologii i wulkanologii Islandii [3].

Błękitna Laguna – geotermalne spa na polu lawowym

Błękitna Laguna (Blue Lagoon) to jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Islandii i doskonały przykład tego, jak Islandczycy wykorzystują wulkaniczną naturę swojej wyspy. To geotermalne spa znajduje się na półwyspie Reykjanes, na polu lawowym Svartsengi, i jest zasilane wodą z pobliskiej elektrowni geotermalnej [3].

Woda w Błękitnej Lagunie ma temperaturę około 38°C i charakterystyczny mleczno-niebieski kolor, który pochodzi od krzemionki i innych minerałów. Woda ta ma właściwości lecznicze, szczególnie dla osób cierpiących na choroby skóry, takie jak łuszczyca [2].

Doświadczenie Błękitnej Laguny

Błękitna Laguna znajduje się około 20 minut jazdy od międzynarodowego lotniska w Keflaviku i 40 minut od Reykjaviku, co czyni ją popularnym miejscem do odwiedzenia na początku lub końcu podróży po Islandii. Kompleks oferuje różne pakiety wstępu, które obejmują korzystanie z laguny, maseczki z krzemionki, ręczniki i napoje [3].

Oprócz samej kąpieli, w kompleksie znajduje się restauracja, kawiarnia, sklep z kosmetykami oraz luksusowy hotel. Warto pamiętać, że Błękitna Laguna jest niezwykle popularna wśród turystów, dlatego zaleca się wcześniejszą rezerwację, szczególnie w sezonie letnim [2].

Bezpieczeństwo podczas zwiedzania wulkanicznych atrakcji Islandii

Zwiedzanie wulkanicznych atrakcji Islandii to niezapomniane doświadczenie, ale wymaga przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Islandzkie służby dokładają wszelkich starań, aby zapewnić bezpieczeństwo turystom, jednak natura może być nieprzewidywalna [1].

W przypadku aktywnej erupcji wulkanicznej, islandzkie władze mogą wprowadzić dodatkowe ograniczenia. Niektóre erupcje są bezpieczne do obserwowania z odpowiedniej odległości, ale zawsze należy przestrzegać wytycznych służb ratunkowych i policji [3].

Kiedy najlepiej odwiedzić wulkaniczne atrakcje Islandii?

Islandia oferuje różne doświadczenia w zależności od pory roku. Wybór najlepszego czasu na odwiedzenie wulkanicznych atrakcji zależy od tego, co chcesz zobaczyć i jakie warunki preferujesz [2].

Lato (czerwiec-sierpień)

To najpopularniejszy sezon turystyczny w Islandii, charakteryzujący się długimi dniami (w czerwcu słońce prawie nie zachodzi) i najłagodniejszą pogodą. Wszystkie drogi są otwarte, co umożliwia dostęp do odległych atrakcji, takich jak Landmannalaugar czy niektóre wulkany w interiorze. Jest to idealny czas na trekking i inne aktywności na świeżym powietrzu [3].

Wiosna (kwiecień-maj) i jesień (wrzesień-październik)

To tzw. sezony przejściowe, które oferują mniej tłumów i niższe ceny przy wciąż relatywnie dobrej pogodzie. Większość głównych atrakcji wulkanicznych jest dostępna, choć niektóre drogi wysokogórskie mogą być zamknięte. Jesienią można również podziwiać zorze polarne, co dodaje magii wulkanicznym krajobrazom [2].

Zima (listopad-marzec)

Zima w Islandii jest surowa, z krótkimi dniami i nieprzewidywalną pogodą, ale oferuje unikalne doświadczenia, takie jak eksploracja lodowych jaskiń w lodowcach pokrywających wulkany czy obserwacja zórz polarnych nad wulkanicznymi krajobrazami. Dostęp do niektórych atrakcji może być ograniczony, ale główne miejsca, takie jak Złoty Krąg z gejzerem Strokkur, są dostępne przez cały rok [3].

Źródła

[1] https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/wulkany-na-islandii-ciekawostki-i-atrakcje-turystyczne-ktore-warto-zobaczyc/

[2] https://guidetoiceland.is/pl/islandzka-natura/wulkany-na-islandii

[3] https://r.pl/blog/wulkany-na-islandii

[4] https://www.visiticeland.com/article/volcanoes-in-iceland/

[5] https://www.vedur.is/en/ – Islandzki Urząd Meteorologiczny